معماری اسلامی

معماری اسلامی

از لحاظ تاریخی معماری اولین هنری است که توانست خود را با مفاهیم اسلامی سازگار کند و مورد قبول مسلمانان قرار گیرد.
این معماری اکنون یکی از موفق ترین شیوه های معماری در تاریخ جهان محسوب می شود. همان طور که از نام معماری اسلامی مشخص است پیدایش این سبک با ظهور اسلام و تاثیرش بر معماری شکل گرفته و نمونه های آن را می توان در مساجد، آرامگاه ها، قصرها و دژها مشاهده کرد.

یکی از مهمترین ویژگی های معماری اسلامی توجه به کاربرد مادی و معنوی بنا می باشد که بسیار مورد توجه است.  برای دریافت این ویژگی ها در معماری لازم است طبقه بندی بنا های این دوره و کاربرد آن ها را مشخص کنیم.

 

معماری اسلامی

 

به طور کلی بنا های دوره ی اسلامی را می توانیم به دو گروه تقسیم کنیم:

  1. بنا های مذهبی مانند مساجد، آرامگاه‌ها، مدارس، حسینیه‌ها، تکایا، و مصلی‌ ها.
  2. بنا های غیر مذهبی مانند پل ها، کاخ ها، کاروانسراها، حمام ها، بازارها، قلعه‌ها و آب انبارها.

 

 

طراحی اسلامی

 

عناصر مهم در معماری اسلامی

  • بادگیر: معمارانایرانی با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی مناطق گوناگون ایران شیوه‌های معماری را در شهرهای مختلف توسعه دادند، همان‌طور که به دلیل سرما ایجاد بناهای فاقد میانسرا در مناطق سرد سیر متداول بوده، ساختن بادگیر نیز در مناطق کویری رواج داشته است و سالایان دراز بادگیر یکی از اجزای مهم بناها در نواحی گرم و خشک ایران بود.
  • پله:پله‌های مارپیچ داخل مناره‌ها و پله‌هایی که به فضاهای داخلی و خارجی بنا و به پاشیرهای سراشیبی آب انبارها ختم می‌شود از اهمیت ویژه‌ای در معماری اسلامی برخوردارند.
  • سردابه: احداث سردابه بیشتر در آرامگاه‌ هاى شمال مرسوم بوده و در تعدادى از آرامگاه‌ها، محل تدفین در طبقه‌ی پایین‌تر از سطح زمین و طبقه ی همکف، محلى براى زیارت و مراسم مذهبى بوده است.

 

 

مصالح ساختمانی در معماری اسلامی

  • آجر: از مهمترین مصالح ساختمانی در این دوره بوده است. آجر های به کار رفته در معماری این دوره بیشتر مربع شکل است که علاوه بر استفاده در بدنه ی بنا، برای تزئین آن نیز نقش مهمی داشته و در قسمت هایی مانند ایوانها، طاق نما ها، گنبد ها، مناره ها و اتاق ها به کار می رفته است.
  • گچ: جزء مصالح ارزان قیمت و از جمله مصالحی است که به راحتی خشک شده، از این رو بسیار مورد توجه معماران در طراحی و اجرای پروژه های معماری و دکوراسیون داخلی قرار گرفته است.از گچبری برای آراستن سطوح داخلی، نوشتن کتیبه ها، تزئین محراب، ایوان ها و زیر گنبد ها استفاده می شود.

معماری

 

  • کاشی: از کاشی برای تزئین و همچنین استحکام بخشیدن به بناها استفاده می شود. کاشی کاری در بخش های مختلف از جمله پوشش گنبد و مناره ها، سطوح داخلی بنا، زیر گنبد ها، محراب و دیوار ها به کار می رود.
  • خشت: از دیگر مصالح معمول در معماری اسلامی خشت است. در این دوره یا تمام بنا از خشت بوده یا نیمی از خشت و بقیه از آجر ساخته می شده.
  • سنگ: در این دوره از سنگ برای شالوده، بدنه، فرش کردن کف و تزئین بنا استفاده می شد. در آن زمان استفاده از سنگ در پی بنا و دیوار ها اهمیت ویژه ای داشت.

 

 

  • چوب: استفاده از چوب درخت های چنار، گردو ،کاج و تبریزی  برای ساختن در، پنجره، صندوق ضریح، ستونها، تیر سقف و چهار چوب از ویژگیهای این سبک است  که معمولا در مازندران و گیلان بیشتر استفاده می شده است. ارگ علیشاه در استان تبریز و مسجد جامع ورامین نمونه هایی خوبی از سبک معماری اسلامی می باشد.
  • شیشه: استفاده از شیشه های رنگی همچون: سرخ، آبی، بنفش، سبز و… برای تزئین در و پنجره ها، قاب های گنبد خانه، شبستان ها و همچنین تامین روشنایی به کار گرفته می شود. در این سبک بخصوص در زمان قاجار با  استفاده از هنر آینه کاری راهرو ها و سقف ها سعی می شد از قوانین انعکاس نور حداکثر استفاده را ببرند و نور بیشتری را وارد نما کنند.

 

 

 

برخی از ویژگی های بارز معماری اسلامی

در معماری اسلامی برای نما از تقسیمات سه دربی و پنج دربی استفاده می شود.  علاوه بر آن ها یکی دیگر از عناصر مهم در نمای خارجی، ایوان یا سردر است. وجود آبنما در حیاط یکی از شفاف ترین عناصر طبیعی معماری اسلامی می باشد که به فضا روح و جانی دوباره می بخشد.  در این دوره از ساختن هر چیز بیهوده به شدت پرهیز و از طرفی کاملا هماهنگ با محیط زیست و اقلیم طراحی می شود و در عین حال نیاز های مادی و معنوی انسان هارا نیز برطرف می کند.

 

معماری باشکوه  مساجد در سبک معماری اسلامی:
در معماری باشکوه  مساجد مسلما دین با هنر تلفیق شده است و نمودهای  این سبک در معماری اماکن مذهبی و مساجد تجلی پیدا کرده است. این سبک شناسنامه هنرمندان معمار در هر قرن بوده است. هنرهایی مانند گچبری، سفالگری، آئینه کاری،خاتم کاری، خوشنویسی، محوطه سازی و غیره با نمادهای خاص خودشان  در کنار  هم و در تکمیل یکدیگر مطمئن حاوی پیام هایی هستند که در شناخت بهتر هنر اسلامی موثر خواهد بود.


سبک معماری اسلامی بعضی از شاهکارهای هنر معماری را به جهان نشان داده است.که در زیر برخی از آنها را می توانید مشاهده کنید.



حمام تاریخی سلطان امیر احمد در قرن  شانزدهم ساخته شده است که به علت استفاده سبک معماری اسلامی و کاشی های زیبا طلایی و فیروزه ای یکی از جاذبه های میراث فرهنگی شهر کاشان می باشد.


مسجد سلیمیه در قرن هجدهم یکی از معروفترین مساجد دوره عثمانی می باشد که در شهر ادیرنه ترکیه ساخته شده است .مسجد نمونه کاملی از سبک معماری اسلامی می باشد.


کاخ الحمرا جواهر گردشگری اسپانیا می باشد. هدف از طراحی  این کاخ زیبا ساخت بنایی شبیه بهشت بود.  با باغ ها، آبراهه ها، و فواره های  که هنرمندانه  در آن بکاربرده شده است.  این کاخ که جزو مهمترین نمونه های معماری اسلامی و عربی در اروپا می باشد.

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *