معماری سنتی و معماری اسلامی در ایران

معماری سنتی و اسلامی

 

معماری سنتی تجلی جهانی ابدی و ازلی است که این جهان را واسطه ای برای رسیدن به مراتب بالاتر و رسیدن به آرامش درونی می داند.  معماری و سایر هنر های ایرانی به هم وابسته و از هم تاثیر پذیرفته اند، به ویژه صنایع دستی که علاوه بر تزئینی بودنشان جنبه های کاربردی و زیبایی شناسانه ی بسیاری دارد.  صنایع دستی و معماری همواره مکمل یکدیگرند و دارای ویژگی های مشترک می باشند از این رو معماری سنتی ایرانی را به زیبایی هر چه تمام تر شکل داده اند.

هماهنگی با محیط و طبیعت، بهره گیری از امکانات موجود در محل، تکیه بر مصالح بومی منطقه، حفظ رابطه ی منطقی میان عناصر و وحدت میان مصالح به کار گرفته شده و طرح بنا از مهمترین خصوصیات معماری سنتی ایرانی است.

 

معماری سنتی

 

تزیینات و آرایش ساختمان که جزء جدا نشدنی معماری محسوب میشود در آجرکاری، کاشی کاری، آینه کاری، گچبری و همچنین قالی بافی، گلیم بافی، سفالگری، قلمکاری، منّبت کاری، کنده کاری چوب، گره چینی و سایر دست آوردهای صنایع دستی نمود یافته و پیوند ایجاد کرده که فضای معماری سنتی ایران را آکنده از زیبایی معنوی میسازد و این خود زیبایی ظاهری را نیز به همراه دارد.

 

معماری اسلامی

 

تمامی بناهای ایرانی مانند مسجد، مناره، خانه، باغ، پل، قلعه، آب انبارها و… هر کدام به نوعِ خاصی از معماری سنتی استفاده کرده اند. که برخی از انواع آن کاشی کاری، مشبّک کاری، نقاشی دیواری، منّبت کاری و غیره است و همچنین صنایع دستی در رشته های گوناگون مانند: قالی بافی، گلیم بافی، سفالگری، آبگینه سازیِ محصولاتِ فلزی، سنگ تراشی، چوب تراشی، حصیربافی، کاشی کاری و غیره ارتباط مستقیم با معماری دارد.

 

معماری داخلی

 

 

 

صنایع دستی به علت تنوع در رشته های گوناگون، کاربردهای زیادی در معماری سنتی دارد که شامل بخش های زیر میشود:

  • ورودی بنا.
  • درون بنا.
  • فضای اتصال درون و بیرون بنا.

تزئینات بیرونی ساختمان باید به شکلی باشد که در برابر تغییرات آب و هوا و نور خورشید مقاوم باشد به علاوه کیفیت خود را از دست ندهد. این تزئینات شامل کاشی کاری به صورت هفت رنگ و معرق می باشد که علاوه بر تزئین با نقوش و رنگ های مختلف عایقی در برابر گرما، سرما، باران و برف می باشد. کاشی کاری در معماری سنتی و ایرانی در واقع شناسنامه ی بنا و مهمترین ویژگی تزئین در این سبک از معماری است که ادامه ی آجر کاری می باشد.

 

طراحی اسلامی

 

نکته ی بسیار مهم در کاشی کاری ایران رنگ لعاب است. رنگ کاشیهای ایرانی فیروزه ای و لاجوردی بوده و رنگهای سفید و سبز و طلایی نیز در درجه دوم می باشند و همچنین این رنگها در بین هنرهای سنتی ایران مشترک هستند.

فضاهای ورودی بنا در معماری سنتی ایرانی و همچنین بناهای مسکونی و مذهبی بخش مهمی را به خود اختصاص داده که با پوششی به صورت سایه بان با طاق کمانی همراه بوده است. تزئین این قسمت از بنا عموماً کاشی کاری است، در ضمن نمونه های آینه کاری و مشبک کاری آجری نیز در آنها وجود دارد.

آینه کاری از هنرهای ظریفی است که در نماسازی داخلی بناها، در بالای ازاره ها، زیردورها، طاقها، رواقها، شبستانها، سرسراها و موارد دیگر به کار می رود.  مقرنس کاری و گچ بری نیز از تزئینات مهم معماری سنتی محسوب میگردد.  مقرنس کاری که تداوم آجر چینی است توازنی را القا می نماید که گویی وظیفه انتقال سقف یا گنبد بر پایه ها را دارا است.

 

معماری

 

تزیینات داخلی یک بنا نسبت به نوع آن متفاوت است و این تفاوت در دوره های گوناگون، تنوع بیشتری به خود می گیرد ولی در همه ی آنها وجوه مشترکی نیز وجود دارد و از آن جمله ایجاد فضایی است که استفاده کننده گان از آن بنا، در آن تحقق و آرامش می یابند.  در تزیین داخلی یک بنا از تنوع هنر صنایع دستی می توان استفاده ی بیشتری نمود.  قالی علاوه بر زیرانداز بودن، یکی از اجزای مهم در تزیین فضای داخلی بناهای سنتی و ایرانی می باشد، زیرا کف بنا را که بر آن می نشینند و میخوابند، میپوشاند و گاه نیز به عنوان عنصر تزئینی زیبا بر دیوار کوبیده می شود و گاهی نیز از قالی های دو طرفه به عنوان سطحی جدا کننده بین دو فضا استفاده می کنند.  نزدیکی طرح و نقش قالی با نقوش کاشی، نزدیکی و انسجام هنرهای ایرانی را بیان میکند.

زیر اندازهایی چون گلیم، جاجیم، منسوجات سنتی، پرده های قلمکار با کاربردهای گوناگون، وسایل تزیین شده با خاتم و منّبت و معرق چوب، انواع رودوزی ها و اشیای فلزی، آرایش دهنده ی طراحی سنتی و ایرانی می باشند.  این عناصر در معماری ایران تنها نقش مزین کننده ی فضا را ندارند بلکه هر کدام در جایگاه خود کاربردهای متفاوتی دارد.

 

تزئین بین فضاهای داخلی و خارجی شامل درها و پنجره هاست. در بناهای قدیمی “در” از چوب ساخته میشد  که هنر خاص و زیبای منبت کار و فلز کار بود. “در” های کنده کاری و منبت کاری شده همراه با کلون های فلزی، جایگاه خاص و اهمیت بنا را مشخص می کرد.  نقوش و طرح های ایجاد شده بر روی درها هم چون نقش های نمادین، در هنرها تجلی تفکر و فرهنگ ایرانی است.  نقش “خورشید” که مهم ترین طرح موجود بر روی درها می باشد، نشانه ای از روشنی، سلامتی و برکت برای صاحب خانه میباشد.  پنجره نیز که عبور دهنده ی نور و روشنایی به فضای داخل می باشد، با چوب گره چینی می شود و اکثرا با شیشه های رنگی، رنگین کمانی از نور را در فضای داخل ایجاد می کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *